اين دو مدنيت يونانى باخترى و هندى سرزمين افغانستان گرديد ، بنابرين حدس ميتوان زد ، كه درين مملكت ، دانشى و علمى وجود داشته باشد ، و ما در سابق به حوالت البيرونى گفتيم ، كه در دربار انندپاله كابلشاه ، مودب و معلم بنام اوگره بوت وجود داشت كه كتابى را در علم نجوم نوشته بود ، « 1 » و اين روايت هم سراغ حركت علمى را درين سرزمين ميدهد . در فصل سوم و عنوان 11 در اوايل اين مبحث گفته‌ايم ، كه دودمان برمكيان بلخى را با هند و علوم آن روابطى بود ، و جعفر برمك پدر خالد برمكى كه بعد از سنه 50 ه 670 م زندگانى داشت مدتى در كشمير بود ، كه در انجا نجوم و رياضيات و علوم طبيعى و طب را آموخته بود . « 2 » و اين روايت هم سراغ علوم عقلى را در ازمنهء مقارن ظهور اسلام ميدهد . ميشى مروى : از جملهء دانشمندان معروف خراسانى كه از مردم مرو بود ، و از منجمان دورهء منصور تا مامون عباسى ( حدود 150 ه 767 م ) شمرده مىشود ميشى بن اثرى است كه اعراب او را ما شاء اللّه بن ساريه گفته‌اند . وى مرد فاضل و در علم احكام و نجوم يگانهء عصر بود ، كه ابن نديم در حدود 25 تاليف او را در علم نجوم و فلكيات و اديان و ملل و صنعت اصطرلاب شمرده است . « 3 » تاريخ وفات او را بين 815 و 820 م - 200 و 205 ه نوشته‌اند ، كه از كتابهاى عربى او اثرى باقى نمانده ، و او بانوبخت در سال 762 م 145 ه در پيمايش‌هاى تعمير شهر بغداد سهيم بود ، و يك كتاب او را جبر ارد كريمونايى بنام DE SEINTIA MOTIS ORBUS در لاتينى ترجمه كرده است . « 4 »

--> ( 1 ) - كتاب الهند 105 ( 2 ) - برمكيان لوسين بووا 42 ( 3 ) - الفهرست 382 ( 4 ) - خدمتهاى علمى مسلمانان در قرون وسطى 1 / 38 تاليف محمد عبد الرحمان خان به زبان اردو طبع دهلى 1950 م